EKMEK ÇEŞİTLERİ

80788
Want create site? With Free visual composer you can do it easy.

Büyük ekmek firma ya da fırınlarının  kimyasal maddeler kullanarak, daha hızlı ve seri ekmek üretmeye çalıştığı haberlerinin yaygınlaşmasıyla evde ekmek yapımı da yaygınlaşmaya başladı.

Genel olarak ekmeğin  tarihi 8 bin yıl öncesinden ; insanların hububatı taşlar arasında kırıp ufaladığı, sonra da bunlara su katıp elde ettiği hamuru yassı bir kaya üzerine yayarak ateşte pişirdiği günlere kadar uzandığı kabul edilmektedir.

“Ekmek” sözünün eski Türkçede “etmek”, bazı bölgelerde ise “ötmek” şeklinde söylendiği, Osmanlıca’da etmek olarak yazıldığı, ekmek şeklinde telaffuz edildiği  kaynaklarda görülmektedir. Divan-ı Lügat-it Türk’te “etmek” şeklinde geçmektedir.

Ekmeğin Türk mutfağında önemi büyüktür. Toplumun temel besin maddesidir. Toplumumuzda türü ne olursa olsun öncelikle günlük ekmeğin nasıl karşılanacağı düşünülür. Öyle ki para kazanmanın, çalışmanın karşılığı “ekmek parası” olarak ifade edilir. Bu da ekmeğin, günlük hayatta ne denli önemli olduğunu açıklamaktadır.

Türkler, öğüttükleri buğdaydan çok çeşitli ekmek yapmışlar ve bu ürüne bazen pişiriliş tarzına, bazen biçimine göre değişik isimler vermişlerdir. Geleneksel ekmek, evlerde çoğunlukla tinürü (tandır) adı verilen fırınlarda pişirilir, .ayrıca bayram günlerinde yağ, baharat ve kokulu otlar eklenerek değişik lezzette ekmekler elde edildiği belirtilmektedir.

Severek yediğimiz ve sofralarımızın vazgeçilmezi olan ekmek sadece doyurucu olmayıp, protein ihtiyacının önemli kısmını karşılayan bir besindir.

Ekmekler yapılışlarına göre,  Mayalı ve Mayasız olarak ikiye ayrılır.

MAYALI EKMEKLER:

Una, su, tuz ve maya katılarak yoğurulan hamurun mayalandırılması ile şekil verilerek pişirilen ekmeklerdir.

 

 

 

 

 

 

 

EBELEME

Ankara civarında yapılan bu ekmeki mayalı hamurun bezelere ayrılarak yufka gibi açılıp sac üzerinde pişirilmesinden elde edilir. Piştikten sonra altı ve üstü yağlanır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BAZLAMA (BAZLAMAÇ, BEZDİRME, BEZİRME)

Bazlama Anadolu’da özellikle de Orta Anadolu’da yaygın olarak yapılır. Daire şeklinde 20-25 cm kadar çaplı, 1-3  cm kalınlığında  açılan hamurlar sac veya tandırda pişirilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EV EKMEĞİ

Fırınlarda ve evlerde pişirilen ekmek, Antalya’da “gastra” adı verilen mayalı hamurla Sivas Suşehri’nde yaşayan muhacirlerin yaptığı ekmek türüdür.Bu tür ev ekmeğinin hamuru, somun ekmeği hamurundan daha yumuşak hazırlanır. Hamur “çerepene” denilen toprak çanağa alınır. Üzeri küllü sac ısıtılarak, çerepenenin üzerine kapatılıp pişirilir. Ara sac kaldırılarak kontrol yapılır. Sıcaklık fazla ise ekmeğin üstüne kâğıt örtülür. Pişirilen ekmeğin gevrekliğinin gitmesi için üzeri sarılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FODLA

Kepekli yani yüksek randımanlı undan, pideden daha ince ve dikdörtgen şeklinde yapılır. Fatih Külliyesi İmaretinde fakirlere yemekle birlikte dağıtıldığı belirtilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

GİLİK

Mayalı hamurdan ortası genişçe delik ve yassı olarak hazırlanan, 25 cm çapında, daire şeklinde olan ekmektir.İki tür gilik vardır. Birinci memmecim giliği, diğeri kırk giliğidir. Memmecim giliği, 7 cm çapında olan simitlerdir. Giliklerin 20 kadarı ipte dizili olarak Ramazan ve Kurban Bayramı arefesinde çarşıda satılır.Kırk giliği, ölen kişinin 40. ölüm günü yapılarak komşulara dağıtılan ekmektir.Gilik, Sivas yöresi ve çevresinde yapılmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GÖMEÇ

Mayalanan hamur istenilen büyüklükte bezelere ayrılır. Bezeler fırın içinde ayaklı sac üzerinde pişirilir. Konya Cihanbeyli yöresinde yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

GÜBAYE

Buğday, mısır ve arpa unlarından hazırlanan mayalı hamur şekillendirilip tandıra yapıştırılarak pişirilir. Bir nevi tandır ekmeğidir. Uzun süre dayanması isteniyorsa ekmekler tandırda fazla tutularak kurutulur. Bu çeşit ekmek yeneceği zaman ıslatılır.

 

 

 

 

 

 

KALIN

Mayalı hamurdan yapılır. Yaklaşık 500 gramlık parçalara ayrılan hamur 2 cm kalınlığında açılır, tandırda pişirilir. Kars Arpaçay’da yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

HALKA

Niğde’nin mahalle fırınlarında pişirilen mayalı ekmek türüdür. Hamur elle yuvarlanarak uzatılır ve iki ucundan tutularak U harfi şekline getirilerek fırında pişirilir. Bu şekilde ve fazlaca pişmiş ekmeğe Niğde’de “halka” adı verilir Halka evde iki gün içinde kurur ve ters U şeklinde ipe dizilerek muhafaza edilir.

 


 

 

 

 

PIT-PIT

Mayalı hamurdan yapılır. İstenilen büyüklükte, yuvarlak şekil verilir. Tekrar mayalandırılarak fırında pişirilir. Çorum Osmancık’ta yapılan bir tür ekmektir.

 

 

 

 

 

 

 

YUVARLAK

Mayalı ekmek hamuru ile yapılan bir ekmek türüdür. Hamurdan 10 cm genişliğinde, 20 cm uzunluğunda hamurlar hazırlanır, tepsiye dizilir, susam ve haşhaş sürülür. Akşamüzeri fırına götürülür. Ilık fırında sabaha kadar pişer. Çuvaldızla ipe dizilerek asılır. Yeneceği zaman ıslatılır. Yuvarlak Isparta’da yapılan bir ekmek çeşididir.

 

 

 

 

 

 

 

 

TEPSİ EKMEĞİ

Mayalı hamur yağlanmış sini ve kenarları yüksek dört köşe tavalara konur ve fırında pişirilir. Bu ekmek türü Niğde’de yaşayan Rumeli muhacirleri tarafından yapılmaktadır.Ege bölgesinde ev ekmeği olarak bilip, Aydın’ da nohut mayası kullanıldığı belirtilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TAŞLI FIRIN  EKMEĞİ

Un, su, tuz ve maya karıştırılarak pide hamuru kıvamında yoğrularak mayalandırılır. Hamur bezelere ayrılır ve elle yuvarlanarak tekrar mayalandırılır. Sonra hamurların üzeri unlanarak 3cm kalınlığında  12-15 cm şeklinde yuvarlak şekilde yassılaştırılır.
Fırın yakılır ve içine çakıl taşları atılır. Ateşin etkisiyle taşlar ısınır. Hazırlanan hamurlar bu kızgın taşların üzerine atılarak pişirilir. Pişince taşlarla birlikte çıkarılarak sonra taşlarından temizlenir.Bu tip ekmek Malatya’da Darende civarında yapılmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

TANDIR EKMEĞİ

Tandır, yere çukur kazılarak yapılan bir tür fırın şeklinde tanımlanabilir. Tandır ekmeği, gömme tandır denilen tandırlarda yapılır.
Gömme tandır, pişmiş topraktan yapılmış, tabanı geniş ve düz, ağzı dar yarım koni biçiminde büyük bir küpe benzer. Evlerde bahçe ya da sekilere gömülür. Altında hava alması için “kulle” denilen bir delik bulunur.Ateş tandırın taban kısmında yakılarak duvarları ısınır. Hamur tandırın duvarında düşmeden kalabiliyor ise tandır tavında demektir.Tandır ekmeğine, mayalı hamurdan istenilen büyüklükte alınarak elle 2-3 cm inceltilerek ya yuvarlak ya da ortası delik halka şekli verilebileceği gibi yufka,lavaş,bazlama,çörekte pişirilebilir.Tandır ekmeği Erzurum, Erzincan, Elazığ, Diyarbakır, Ağrı, Kayseri, Hatay, Eskişehir, Mardin, Malatya, Sivas, Siirt, Yozgat, Urfa ve Konya’da yapılmaktadır. Niğde yöresinde tandır çöreği olarak bilinir.

 

 

 

 

 

 

 

 

SAC ARASI EKMEĞİ

Bu ekmeğe kapama, sac kapama, kastra ekmeği de denilmektedir. Sac ekmeği gibi hazırlanır, fakat biraz kalın açılır. Hazırlanan hamur kızgın sac üzerine konur ve bunun üzerine, üstü küllü ve korlu kızgın sac kapatılarak ekmek pişirilir.
Bu ekmek Akşehir (Gözpınar), Sivas (Bedirli), Kayseri (Tomarza), Niğde (Höyük-Bor), Manisa gibi yörelerde yapılmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

SOMUN

Her yerde görülen ve herkesce bilinen somun, yuvarlak, üstü kabarık ve kenarları daha ince ekmek çeşididir. Mayalanan hamurdan 2- 3 cm kalınlığında yuvarlak ekmekler yapılır.Evlerde yada mahalle fırınlarında pişirilir. Somun genellikle 2- 3 gün için yapılır.

Antalya, Burdur, Isparta, Mersin gibi şehirlerde evlerde yapılan çarşı fırınlarında pişirilen fırın ekmeği, bir tür somun ekmektir.
Somun ekmeği Suşehri’nde “fırın ekmeği” ya da “muhacir somunu” olarak adlandırılır. Muhacirlerin somun hamuruna, tadının ve renginin güzel olması için süzülmüş patates veya peynir suyu kattıkları belirtilmiştir.
Somun ekmeği küçük olursa “göbüt” adı verilir. Sivas civarında ise küçük somuna “somuncuk” dendiği belirtilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 POBUC

Mayalandırılan hamurdan 15-20 cm çapında yuvarlak ve kalınca şekil verilerek hazırlanan ekmekler tandıra yapıştırılarak pişirilir. Sivas-Gemerek’te yapılmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SAC EKMEĞİ

Mayalanmış hamurdan 2- 3 mm kalınlıkta açılarak elips ve daire şekli verilen hamur sac üzerinde pişirilir. Urfa (Hilvan) da açık ekmek denilir.Taze veya birkaç günlük tüketilmektedir.

 

 

MAYASIZ EKMEKLER:
Mayasız ekmekler çeşitli unlara su, tuz katılarak yoğrulup oklava ile açılarak ya da şekil verilerek pişirilmesinden elde edilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

BAZLAMA

Un, su, tuz ile hazırlanan hamurla yapılan, sacta pişirilen ekmektir. Bazı yörelerde mayasız olarak yufkadan biraz daha kalın ve küçük hazırlanan, sacta pişirilen ekmek türü olarak belirtilmiştir.

Tablama (Adıyaman-Trabzon-Malatya) adı verilen ekmekte bir nevi bazlamadır. Yufkadan daha kalın ve küçük olarak yapılır ve sacta pişirilir. Mayasız bazlamaya Zonguldak ve Çankırı’da “göbü, İzmir’de bezdirme, Manisa’da pezdirme adı verilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

FETİL
Taze olarak yenmesi gereken ekmek türüdür. Yufkadan kalın ve küçük olarak yapılır ve saçta pişirilir. Kepekli undan yapılırsa daha lezzetli ve besleyici olur. Sivas ve Elazığ yöresinde yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GARTALAŞ
Mayasız hamurdan yufka ekmeği gibi yapılıp sacta pişirilir. Bursa, Bolu ve Eskişehir yörelerinde yapılmaktadır.

 

 


 

 

 

 

KÖMEÇ (KÖMME-KÖMBE)
Külde pişirilen mayasız ekmeğe Trabzon ve Zonguldak’ta “kömeç” denir.Kömeçin, Zonguldak yöresinde tuzsuz yapıldığı belirtilmiştir. Balıkesir’de “kömme” adı verilen bir ekmek türü vardır. Bu da yeni sönmüş ocağın kıvılcımlı küllü ateşine gömülerek pişirilen ekmek olarak belirtilmiştir. Mayalı ya da mayasız olduğu belirtilmemiştir.
Kömme-Gömbe “Anadolu’nun birçok yerinde mayalı ya da mayasız, yağlı ya da yağsız olarak yapılan bir çeşit kül pidesidir,” Sinop civarında kömbeye kete ve bazlamaya sac ketesi denir.”Kömbe” adı ile Sivas’ta mayasız çok yağlı su ile yapılan hamurdan ekmek yapılmaktadır. Hamur tepsiye yayılır, parmak veya kaşıkla nakış yapılır. Birde Hatay kömbesi vardır ki bayramlarda yapılır ve yaklaşık 2 ay boyunca dayanıyor.Üzerine sıcak küllü saç kapatılarak pişirilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GÜDÜL
Sacta veya tandırda pişirilen mısır ya da buğday unundan yapılan bir tür ekmektir. Samsun, Sivas, Amasya, Tokat civarında bilinir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TER EKMEĞİ
Yufka benzeri bir ekmektir. Yufka gibi açılır, yağsız olarak sacta pişirilir. Et yemekleri ve sulu yemekler olduğu zaman yapılır içine ter ekmeği batırılır buna “kapama” adı verilir. Ayrıca ter ekmekten “bandırma” denilen bir yiyecek yapılır. Bunun için pişmiş ter ekmekleri kare şeklinde parçalara ayrılır. Üzerine ceviz konur, kenarları kapatılarak tepsiye dizilir ve üzerine sıcak hindi suyu dökülür.

 

 

 

 

 

 

 

 

MISIR EKMEĞİ
Genellikle Karadeniz Bölgesinde yapılan ekmek türüdür. Mısır unu, tuz ve su ile hamur yapılır. Genelde mayasız yapılır. Mısır ekmeği çabuk bayatladığı ve ufalandığı için günlük yapılır.
Mısır ekmeğine Ordu’da “toraman” denilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

YUFKA

Anadolu’da yaygın olarak yapılan yufka geleneksel Türk mutfağının önemli ekmeklerindendir. Türkmen dilinde yufka her şeyin incesi demektir.Yufka yörelere göre, şebit-sepit-Şipit (Tekirdağ-Malkara), “İşkefe” (Tokat-Artova), “Gardalaç” (Tokat- Eskişehir-Ankara) diye adlandırılır.

Mayasız olarak yoğrulan hamur bezelere ayrılır. Bezeler oklava ile 1-2 mm kalınlıkta, 50-100 cm çapında daire şeklinde açılıp, kızgın sac üzerinde pişirilir.

Yufka dayanıklılık bakımından en uzun ömürlü ekmektir. Bir altı ay dayanabilir. Uzun süre dayanması isteniyorsa sac üzerinde biraz kurutulmalıdır.Niğde civarında kış hazırlıkları içinde kuru yufka ekmeği de yer alır. Aileler 6- 9 aylık ekmeğini, komşularıyla yardımlaşarak (imece) yaparlar. Yörede bu şekilde kış gelmeden hazırlanan yufkaya ‘kış ekmeği” denir. Bu ekmekler yeneceği zaman ıslatılmaları gerekmektedir.

 

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.